Αίσθηση έχει προκαλέσει η δημοσιοποίηση της έρευνας για τη φοροδιαφυγή στη χώρα μας, που διενήργησε ομάδα Ελλήνων ερευνητών πανεπιστημίων του εξωτερικού, με επικεφαλής την επίκουρη καθηγήτρια του πανεπιστημίου του Σικάγου, Μαργαρίτα Τσούτσουρα.

Ήδη, εκπρόσωποι φορέων από κλάδους των ελευθέρων επαγγελματιών έχουν διατυπώσει σειρά ενστάσεων για τη μεθοδολογία των ερευνητών, ενώ ορισμένοι κάνουν λόγο για σκόπιμη στοχοποίηση συγκεκριμένων επαγγελματικών ομάδων, εν όψει της ανακοίνωσης σκληρών μέτρων, όπως η κατάργηση του αφορολόγητου για τους ελεύθερους επαγγελματίες, με την παράλληλη καθιέρωση ενός ενιαίου φορολογικού συντελεστή ίσου ή και μεγαλύτερου με αυτόν των εταιρειών.

Οι ερευνητές πάντως έφθασαν στο συμπέρασμα ότι η φοροδιαφυγή των ελευθέρων επαγγελματιών φθάνει τα 11,2 δισ. ευρω τον χρόνο, περίπου ίση δηλαδή με το ύψος των αιματηρών περικοπών που απαιτούνται για τη διετία 2013-2014.

Όπως τονίζουν, αξιοποίησαν τραπεζικά δεδομένα σχετικά με το δανεισμό των νοικοκυριών και κατέληξαν ότι η διαφεύγουσα φορολογητέα ύλη εισοδήματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες το 2009 στην Ελλάδα ανέρχεται στα 28 δισ. ευρώ.

Με φορολογικό συντελεστή 40%, τα διαφυγόντα φορολογικά έσοδα υπολογίζονται στο 31% του ελλείμματος του προϋπολογισμού του 2009 (ή στο 48% του 2008), ενώ το μέσο πραγματικό εισόδημα των αυτοαπασχολούμενων είναι 1,92 φορές μεγαλύτερο από το δηλωθέν. Δηλώνουν μάλιστα ότι οι εκτιμήσεις αυτές είναι «ιδιαίτερα συντηρητικές».

Όπως προκύπτει και από τον παρακάτω πίνακα, οι ιατροί, οι μηχανικοί, οι καθηγητές, οι οικονομολόγοι και σύμβουλοι επιχειρήσεων, οι λογιστές και οι δικηγόροι έχουν τον υψηλότερο λόγο πραγματικού προς δηλωθέν εισόδημα. Οι ερευνητές διαβεβαιώνουν ότι τα αποτελέσματα παραμένουν συνεπή σε διαφορετικά δείγματα και μοντέλα εκτίμησης.

Σε ό,τι αφορά τη μεθοδολογία, υποστηρίζουν ότι ακολούθησαν μία νέα προσέγγιση, σύμφωνα με την οποία οι τράπεζες, χορηγούν δάνεια βάσει των εκτιμήσεών τους για τα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών και όχι βάσει των δηλωθέντων εισοδημάτων τους, προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικές σε χώρες όπως η Ελλάδα, στις οποίες έχει διαμορφωθεί ένα ημι-επίσημο οικονομικό περιβάλλον.

Το περιβάλλον αυτό, σημειώνουν, χαρακτηρίζεται από οικονομικές μονάδες (άτομα και επιχειρήσεις) που ενεργούν μεν μέσα στο πλαίσιο της επίσημης οικονομίας, αλλά ταυτόχρονα αποκρύπτουν, μερικώς, εισοδήματα από τις φορολογικές αρχές.
 

«Χρησιμοποιούμε μία πλούσια βάση δεδομένων σχετικά με τις αιτήσεις καταναλωτικής πίστης η οποία περιλαμβάνει όλες τις πληροφορίες που συνεκτιμούνται από την τράπεζα στα μοντέλα αξιολόγησης της πιστοληπτικής της ικανότητας των πελατών. Συνδυάζουμε τα δεδομένα αυτά με τα στοιχεία από τις ελληνικές φορολογικές αρχές που αφορούν στο εισόδημα και την κατανομή του πλούτου ανά ταχυδρομικό κώδικα. Με βάση τις αποφάσεις που αφορούν στην πιστοληπτική ικανότητα των ατόμων που υποβάλλουν αίτηση για μακροπρόθεσμα δάνεια, πιστωτικές κάρτες, αναχρηματοδοτήσεις και στεγαστικά δάνεια, εκτιμούμε ποιο θα πρέπει να είναι το ύψος του πραγματικού εισοδήματος των αυτοαπασχολούμενων για να μπορεί να υποστηρίξει το επίπεδο των χορηγούμενων πιστώσεων. Το βασικό μας αποτέλεσμα αφορά σε ένα σύνολο πολλαπλασιαστών εισοδήματος για κάθε επαγγελματικό κλάδο, που αποτελεί το λόγο πραγματικού προς δηλωθέντος εισοδήματος», εξηγούν οι ερευνητές.