Στο ράφι των σούπερ μάρκετ οι ελπίδες της κυβέρνησης για αποκλιμάκωση των τιμών - Πρεμιέρα, σήμερα, για τις μειώσεις τιμών

Με καθαρά οικονομική, αλλά εξίσου φανερά πολιτική σημασία ξεκινά από σήμερα, Δευτέρα, η μείωση τιμών σε περισσότερα από 1.600 προϊόντα στα σούπερ μάρκετ, με τις μειώσεις να κυμαίνονται ανάλογα με το προϊόν και την αλυσίδα από 5% έως και 30%. Η κυβερνητική πρωτοβουλία αφορά σε βασικά είδη διατροφής, προϊόντα καθημερινής χρήσης, καθαριστικά και είδη προσωπικής υγιεινής, ενώ τα προϊόντα που συμμετέχουν στη συμφωνία θα φέρουν ειδική σήμανση.

Η είδηση αφορά αυτονόητα στην οικονομία, όμως και ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον πολιτικό αποτύπωμα. Για την κυβέρνηση, η αντιμετώπιση της ακρίβειας περνά πλέον σε μια φάση κατά την οποία δεν αρκεί η επίκληση της αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού. Χρειάζεται ο πολίτης να βλέπει τη διαφορά στην καθημερινότητά του. Και το σούπερ μάρκετ είναι ίσως το πιο άμεσο σημείο στο οποίο μπορεί να κριθεί αυτή η διαφορά, κάτι που ακριβώς εξηγεί και το timing του μέτρου.

 

Η κυβέρνηση μπαίνει στη νέα πολιτική περίοδο με την ακρίβεια να παραμένει το σημαντικότερο πρόβλημα που καταγράφεται στις έρευνες της κοινής γνώμης. Τα στελέχη της γνωρίζουν ότι οι γενικοί δείκτες της οικονομίας, η ανάπτυξη, οι επενδύσεις ή η δημοσιονομική σταθερότητα δύσκολα μετατρέπονται αυτομάτως σε πολιτική επιβράβευση, όταν ένα νοικοκυριό εξακολουθεί να αισθάνεται ότι το μηνιαίο εισόδημά του πιέζεται από τις καθημερινές αγορές.

 

Η ακρίβεια, επομένως, αποτελεί το σημείο όπου συναντώνται η οικονομική πολιτική και η εκλογική συμπεριφορά. Η νέα πρωτοβουλία επιχειρεί να καλύψει ακριβώς αυτό το κενό. Το γεγονός ότι πρόκειται για περισσότερους από 1.600 κωδικούς και όχι για μια οριζόντια μείωση τιμών σε ολόκληρη την αγορά έχει τη δική του σημασία. Οι μειώσεις προκύπτουν από συμφωνία κυβέρνησης, προμηθευτών και λιανεμπορίου και είναι εθελοντικές. Συνεπώς, η πραγματική πολιτική της αποτελεσματικότητα θα κριθεί από το πόσο αντιληπτές θα γίνουν από τον καταναλωτή και πόσο ουσιαστικό θα είναι το όφελος στο συνολικό καλάθι.

 

Η μείωση μιας τιμής κατά 10% σε ένα προϊόν δεν αρκεί από μόνη της για να αλλάξει την αντίληψη ενός νοικοκυριού για την ακρίβεια. Αυτό που μετρά είναι το τελικό κόστος του καλαθιού. Γι’ αυτό και η επιλογή των προϊόντων έχει μεγαλύτερη πολιτική σημασία από τον εντυπωσιακό αριθμό των κωδικών. Αν οι μειώσεις αφορούν σε αγαθά που αγοράζονται συστηματικά, το μέτρο μπορεί να αποκτήσει πραγματικό κοινωνικό αντίκρισμα. Αν αντίθετα γίνουν αντιληπτές ως περιορισμένη παρέμβαση σε επιλεγμένα προϊόντα, η πολιτική απόδοση θα είναι σαφώς μικρότερη.

 

Η κυβέρνηση φαίνεται να το γνωρίζει και γι’ αυτό επιχειρεί να παρουσιάσει τη σημερινή πρωτοβουλία ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής. Στην ίδια πολιτική αντίληψη εντάσσεται και η συζήτηση για την παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης, ύψους 10 λεπτών ανά λίτρο, καθώς και οι παρεμβάσεις που έχουν προηγηθεί στην αγορά καυσίμων, το κόστος των οποίων έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή μεταφέρεται τελικά σε ολόκληρη την οικονομία: στις μεταφορές, στις επιχειρήσεις, στα προϊόντα και στις υπηρεσίες.

 

Έτσι, διαμορφώνεται σταδιακά ένα πολιτικό πακέτο κατά της ακρίβειας που υπερβαίνει το μέτρο της μείωσης τιμών στο καλάθι, που ξεκινά από σήμερα.

 

Εδώ αρχίζει να φαίνεται η προεκλογική διάσταση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη προαναγγείλει ότι στη ΔΕΘ θα παρουσιάσει τους βασικούς άξονες του κυβερνητικού σχεδίου για τα επόμενα χρόνια. Η μάχη της ακρίβειας θα αποτελεί αναπόφευκτα ένα από τα βασικά κεφάλαια αυτού του σχεδίου. Η κυβέρνηση χρειάζεται να πείσει ότι η οικονομική πολιτική της μπορεί να μεταφράζεται σε αυξημένο διαθέσιμο εισόδημα και χαμηλότερο κόστος ζωής. Αυτό σημαίνει ότι η επόμενη φάση πιθανότατα θα κινηθεί σε δύο παράλληλους δρόμους: στήριξη του εισοδήματος και συγκράτηση του κόστους.

 

Οι φορολογικές ελαφρύνσεις που αναμένεται να ανακοινωθούν στη ΔΕΘ θα λειτουργήσουν προς τη μία πλευρά. Οι παρεμβάσεις στην αγορά και οι προσπάθειες αποκλιμάκωσης των τιμών προς την άλλη. Το κυβερνητικό αφήγημα θα επιχειρήσει να τα ενώσει σε μία ενιαία εικόνα: περισσότερα χρήματα στην τσέπη και μικρότερη πίεση στις καθημερινές δαπάνες. Το στοίχημα, όμως, είναι δύσκολο. Η κυβέρνηση θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να επηρεάσει μια αγορά, στην οποία οι τιμές έχουν αυξηθεί σημαντικά τα προηγούμενα χρόνια. Και κυρίως να αποφύγει την παγίδα της υπερβολικής πολιτικής προβολής ενός μέτρου που ο πολίτης τελικά θα αξιολογήσει με έναν πολύ απλό τρόπο: πόσο πλήρωσα στο ταμείο; Αυτό είναι το πραγματικό τεστ.

 

Η σημερινή έναρξη των μειώσεων δίνει στην κυβέρνηση την ευκαιρία να μετατρέψει τη μάχη κατά της ακρίβειας από γενική πολιτική διακήρυξη σε χειροπιαστή καθημερινή εμπειρία. Αν οι μειώσεις διατηρηθούν, διευρυνθούν και αφορούν σε προϊόντα με πραγματικό βάρος στο οικογενειακό καλάθι, μπορούν να αποτελέσουν ένα σημαντικό προεκλογικό όπλο.

 

Αντίθετα, εάν η απόσταση ανάμεσα στις κυβερνητικές ανακοινώσεις και στην εμπειρία του καταναλωτή παραμείνει μεγάλη, η σημερινή πρωτοβουλία θα αποδειχθεί περισσότερο επικοινωνιακή παρά πολιτική και θα λειτουργήσει σαν μπούμερανγκ.

 

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η μάχη της ακρίβειας μπαίνει πλέον στην πιο κρίσιμη φάση της, επειδή η κυβέρνηση έχει μπροστά της την εκλογική αναμέτρηση και χρειάζεται να αποδείξει εδώ και τώρα ότι η βελτίωση των οικονομικών δεικτών μπορεί να γίνει αντιληπτή και στο πορτοφόλι κάθε καταναλωτή.-